Cách học thuộc kịch bản nhanh (và khi nào không cần học thuộc)

Thường là không. Thuộc từng chữ tốn thời gian nhất, và cũng dễ nghe như trả bài nhất: khi đang tập trung nhớ chữ tiếp theo, mặt và giọng bạn sẽ đơ lại. Hãy nghĩ như một cái thang bốn bậc:

• Thuộc từng chữ: cần cho lời thoại diễn viên, một tuyên bố pháp lý, hay bất cứ thứ gì phải đúng từng chữ.
• Chỉ thuộc câu then chốt: câu mở đầu và câu kết thuộc chính xác, phần giữa nói bằng lời của bạn.
• Dàn ý 3–5 ý: bạn nhớ thứ tự và ví dụ, mỗi lần nói lại diễn đạt mới.
• Máy nhắc chữ: không thuộc gì, toàn bộ kịch bản ở ngay cạnh ống kính.

Với hầu hết video nói chuyện, bậc thứ hai hoặc thứ ba cho kết quả tự nhiên nhất. Dùng máy nhắc chữ khi câu chữ phải chính xác mà bạn không có nhiều ngày để học.

1. 1Chia kịch bản thành các cụm một đến ba câu. Đặt cho mỗi cụm một nhãn một hai chữ.
2. 2Đọc to cụm đầu ba lần, rồi nhìn đi chỗ khác và nói lại. Kiểm tra, sửa chữ bị sót, lặp lại đến khi trôi chảy.
3. 3Thêm cụm tiếp theo theo cách đó, rồi nói cả hai cụm liền nhau. Cứ thế cộng dồn: một, một-hai, một-hai-ba.
4. 4Chép chữ cái đầu của mỗi chữ ra một tấm thẻ (“H n m c b c t q ở n” cho “Hôm nay mình chỉ bạn cách tự quay ở nhà”) và tập từ những chữ cái đó. Cách này buộc bạn phải nhớ lại mà không lộ đáp án.
5. 5Nói to, đứng dậy, đúng giọng sẽ dùng khi quay. Đọc thầm cho cảm giác là đã thuộc nhưng không trụ được khi hồi hộp.
6. 6Nghỉ, đi ngủ hoặc làm việc khác, rồi tự kiểm tra lại sau. Nhớ lại sau một khoảng nghỉ mới làm bài nhớ lâu.

Phần lớn những lần “đứng hình” trước camera không phải do quên chữ mà do quên ý tiếp theo. Hãy học thứ tự tách riêng với câu chữ:

• Viết dàn ý thành 3–5 nhãn và học thuộc nó trước. Đọc được các nhãn thì lúc nào cũng tìm được đường sang phần sau.
• Cho mỗi ý bắt đầu bằng một từ nối với ý trước, hoặc kể theo một trình tự: vấn đề, nguyên nhân, cách sửa.
• Hình dung mỗi ý nằm ở một vị trí trong căn phòng quen thuộc, rồi đi một vòng phòng trong đầu. Kỹ thuật ghi nhớ cổ điển này rất hợp với vài ý chính.
• Ghi các nhãn lên giấy nhớ và dán cạnh ống kính để phòng hờ.

Khi đã thuộc chữ, hãy tập ý chứ không tập chữ. Nói từng cụm như đang giải thích cho một người, đổi chỗ nhấn vài lần và giữ cách nghe giống bạn nhất. Quay thử một đoạn bằng điện thoại rồi chỉ nghe tiếng: giọng trả bài thường đều đều như đọc thơ, còn giọng nói tự nhiên lúc nhanh lúc chậm theo ý.

Nếu quên một câu khi đang quay, hãy dừng, hít thở, rồi nói lại từ đầu câu. Đừng tắt máy quay; một giây im lặng rất dễ cắt.

Quay theo từng đoạn. Nếu mỗi đoạn chỉ 30 giây đến một phút, bạn chỉ cần nhớ một đoạn mỗi lần: đọc hai lần, nói một lần không nhìn, rồi quay. Có một lần quay tốt thì sang đoạn sau.

Hoặc chỉ thuộc câu mở đầu và đọc phần còn lại từ máy nhắc chữ đặt ngay dưới ống kính. Bạn vừa có câu chữ chính xác vừa có một khởi đầu tự nhiên, và mắt vẫn ở gần camera.

Tuỳ độ dài, ngôn ngữ và mức độ quen với nội dung, nên không có một con số chung nào trung thực. Nguyên tắc dễ áp dụng là chia thành nhiều buổi ngắn thay vì một buổi dài, và bắt đầu ít nhất từ hôm trước ngày quay nếu câu chữ phải chính xác. Nếu chỉ có một tiếng, hãy thuộc câu đầu, câu cuối và dàn ý, phần còn lại đọc hoặc nói tự do.

Talkzy là ứng dụng máy nhắc chữ cho iPhone và iPad, dành cho những lúc bạn không muốn học thuộc. Mở đầu mỗi phần bằng một dòng bắt đầu bằng #, kịch bản sẽ chia thành các đoạn để tập, đọc và quay lại từng đoạn một. Chữ chạy trong một cột hẹp ngay dưới camera trước, nên đọc mà vẫn như đang nhìn người xem.

Với chế độ theo giọng nói (beta), chữ đi theo giọng bạn và chờ khi bạn ngừng; vì Talkzy so lời bạn nói với chính kịch bản của bạn, một câu nói thêm hay một dòng bị bỏ qua không làm nó lạc, nên bạn có thể xen câu đã thuộc với câu đọc. Nhận dạng giọng nói chạy ngay trên máy.