Cách luyện thuyết trình tại nhà bằng iPhone

Đọc thầm luôn có cảm giác nhanh và trơn tru hơn nói. Mắt lướt qua những chữ mà miệng không lướt được, và những câu trông ổn trên giấy lại thường là câu bạn vấp. Nói to bài thuyết trình bằng giọng thật cho bạn thấy ba điều không cách nào khác thấy được:

• Bài nói thật sự dài bao lâu. Thuyết trình bằng lời gần như luôn dài hơn bạn nghĩ.
• Câu nào khó nói. Nếu vấp một cụm từ hai lần, hãy viết lại nó.
• Chỗ nào bạn hay quên mạch. Đó là những đoạn chuyển ý cần làm chắc hơn, hoặc chỗ nên để một ghi chú ngắn.

1. 1Đếm số chữ của bài nói. Ghi chú, Pages và hầu hết trình soạn thảo đều hiện số chữ.
2. 2Tìm tốc độ nói của bạn: đọc to một đoạn trong một phút rồi đếm số chữ đọc được. Đó là số chữ mỗi phút của bạn.
3. 3Lấy số chữ của bài chia cho tốc độ nói để ra thời lượng. Ví dụ một bài 1.200 chữ, nói 130 chữ mỗi phút, sẽ dài khoảng chín phút.
4. 4Chừa khoảng trống. Hãy nhắm kết thúc sớm hơn thời gian cho phép khoảng một phút; khoảng ngừng, câu hỏi và sự hồi hộp đều làm bài dài thêm.

Nếu bài quá dài, hãy cắt hẳn một ví dụ hay một ý thay vì nói nhanh hơn. Nói vội là điều người nghe nhận ra đầu tiên. Bài hướng dẫn về số chữ mỗi phút của chúng tôi nói kỹ hơn cách đo tốc độ nói.

Bạn không cần thiết bị gì đặc biệt. Một buổi tập với app có sẵn trông như sau:

1. 1Cho bài nói vào Ghi chú, để một dòng trống giữa các phần để dễ thấy chỗ bắt đầu mỗi phần.
2. 2Mở Đồng hồ › Bấm giờ và bấm giờ một lượt đọc to đầu tiên. Ghi thời gian lên đầu ghi chú.
3. 3Ghi âm một lượt bằng Ghi âm (Voice Memos) rồi nghe lại khi đi dạo. Tai bạn sẽ bắt được từ đệm và những câu kết bị nói vội mà lúc nói bạn không nhận ra.
4. 4Quay một lượt trọn vẹn bằng app Camera: camera trước, điện thoại ngang tầm mắt trên giá hoặc chồng sách, cách khoảng một sải tay. Nếu hôm đó bạn đứng nói thì hãy đứng tập.
5. 5Nếu slide của bạn làm bằng Keynote, tuỳ chọn Diễn tập trình chiếu (Rehearse Slideshow) cho bạn tập với slide, ghi chú người thuyết trình và đồng hồ trên màn hình.

Điểm yếu của cách này là phần đọc: cầm điện thoại khi quay, hoặc liếc xuống Ghi chú, sẽ làm mất giao tiếp bằng mắt, và bạn phải tự cuộn.

Ai xem lại chính mình cũng thấy ngại. Hãy làm cho việc đó có ích bằng cách kiểm tra từng điều một thay vì phán xét cả video:

• Tốc độ: bạn có nói nhanh lên khi hồi hộp, hay nói vội câu cuối của mỗi phần không?
• Từ đệm: đếm số lần “ờ”, “thì”, “kiểu như”. Một khoảng lặng nghe tự tin hơn nhiều so với một từ đệm.
• Khoảng ngừng: bạn có dừng lại để ý quan trọng kịp “thấm”, hay nói liền một mạch?
• Ánh mắt: bạn nhìn vào ống kính bao nhiêu lần, nhìn xuống ghi chú bao nhiêu lần?
• 30 giây đầu và 30 giây cuối: đó là phần người nghe nhớ nhất, nên phải là những câu chắc và trơn tru nhất.

Ghi ra hai điều cần cải thiện, đừng ghi mười. Rồi quay lại lần nữa.

Lần nào cũng nói cả bài là phí sức cho những phần đã ổn. Hãy tập theo từng phần:

• Chia bài thành các phần — mở đầu, từng ý chính, kết luận — và tập phần run nhất ba lần liền.
• Thuộc lòng câu đầu và câu cuối. Mở đầu chắc và kết thúc gọn thì phần giữa có thể nói bằng lời của mình. Bài hướng dẫn học thuộc kịch bản của chúng tôi giải thích nên thuộc đến mức nào.
• Tập các câu chuyển ý: câu đưa bạn từ ý này sang ý khác là chỗ nhiều người quên mạch nhất.
• Kết thúc bằng một hai lượt nói trọn bài để các phần nối liền nhau, tốt nhất là hôm trước chứ không phải một tiếng trước giờ nói.

Talkzy gom cách làm ở trên vào một màn hình, để bạn tập trong khi nhìn vào ống kính thay vì nhìn xuống ghi chú.

• Dán hoặc nhập bài nói, mỗi phần bắt đầu bằng một dòng có dấu #. Danh sách kịch bản hiện số chữ và thời lượng ở tốc độ của bạn, nên bạn biết ngay bài có vừa thời gian không.
• Kịch bản chạy trong một cột hẹp ngay dưới camera trước. Khi bật cuộn theo giọng, chữ đi theo nhịp của bạn và chờ khi bạn ngừng; nhận dạng giọng nói chạy ngay trên máy.
• Mỗi lượt tập được lưu thành một lần quay riêng. Đánh dấu bản ưng ý, và khi vấp thì quay lại từ chỗ vừa dừng hoặc từ đầu phần đó.
• Sau mỗi lần quay, phần Huấn luyện nói cho biết số chữ mỗi phút, từ đệm, khoảng lặng dài và mức bám kịch bản, tất cả ngay trên máy, kèm một điểm số đơn giản để bạn thấy mình tiến bộ.
• Tập cho buổi nói trực tiếp? Chế độ Chỉ nhắc chữ hiện kịch bản toàn màn hình trên iPad hoặc điện thoại thứ hai, và có thể chuyển phần bằng bút trình chiếu hay bàn phím Bluetooth — hãy tập với đúng chiếc bút bạn sẽ dùng hôm đó.

Giữ lại mọi lần tập cho đến khi xong, rồi so lần đầu với lần cuối. Thấy được mình tiến bộ là cách chữa run tốt nhất. Xoá những lần còn lại khi đã có bản muốn giữ, hoặc lưu bản tốt nhất vào Ảnh để gửi đồng nghiệp hay thầy cô góp ý.