Có được xem ghi chú khi phỏng vấn online không? Cách dùng mà không phải cúi nhìn

Với một buổi phỏng vấn xin việc, xin học bổng hay vào trường thông thường, vài dòng ghi chú là chuyện phổ biến và thường được chấp nhận. Nhà tuyển dụng hiểu bạn muốn nhớ các ví dụ, con số đi kèm và những câu hỏi muốn hỏi lại. Điều gây ấn tượng xấu là một kịch bản lộ rõ: mắt trượt xuống trang giấy và câu trả lời nghe như văn viết.

• Thường ổn: từ khoá, hai ba con số, tên người và dự án, các câu hỏi dành cho họ.
• Rủi ro: đọc to cả đoạn văn, hoặc ghi chú khiến bạn nhìn ra khỏi camera quá một hai giây.
• Không được: bất cứ thứ gì trong bài kiểm tra có tính giờ, bài đánh giá, hay buổi phỏng vấn có quy định không dùng ghi chú. Hãy đọc thư mời. Nếu không nói gì, bạn có thể hỏi, hoặc nói ngay từ đầu rằng bạn có vài ý trước mặt.

Nói thẳng là cách an toàn nhất. Một câu “Tôi có ghi lại vài ví dụ để khỏi quên” nghe có tổ chức chứ không hề thiếu trung thực.

Hãy coi ghi chú là tấm bản đồ chứ không phải kịch bản. Mục đích là gợi nhớ, nên mỗi mục chỉ vài chữ.

1. 1Phần mở đầu: một dòng về bạn là ai và vì sao chọn vị trí này. Đây là phần duy nhất đáng để gần như nguyên văn.
2. 2Ba đến năm câu chuyện, mỗi câu một dòng, với một từ khoá cho từng phần: bối cảnh, bạn đã làm gì, kết quả. Ghi con số thật cạnh kết quả.
3. 3Những thông tin dễ quên: tên công ty và sản phẩm, tên người phỏng vấn, ngày tháng, số liệu.
4. 4Hai ba câu hỏi để hỏi lại họ ở cuối buổi.
5. 5Câu kết của bạn.

Dùng chữ lớn hoặc viết tay to. Nếu bạn không đọc được khi ngồi thẳng cách một sải tay mà không nghiêng người, chữ đã quá nhỏ.

Ghi chú càng gần ống kính thì mắt càng ít di chuyển, và ở đầu bên kia càng giống như bạn đang nhìn thẳng.

• Trên laptop hay màn hình, mở ghi chú trong một cửa sổ hẹp ở giữa phía trên màn hình, ngay dưới camera, cao hai ba dòng.
• Đặt luôn cửa sổ cuộc gọi và khuôn mặt người phỏng vấn ở đó, để liếc ghi chú và liếc người gần như là cùng một động tác.
• Giấy và giấy ghi chú nên dán ở hai bên màn hình, ngang tầm camera, không nằm phẳng trên bàn. Cúi nhìn xuống bàn là dấu hiệu dễ lộ nhất.
• Kê laptop lên chồng sách để camera ngang tầm mắt; cách này sửa góc “nhìn xuống” từ gốc.
• Đừng đặt ghi chú trên màn hình thứ hai ở xa một bên. Một cú liếc ngang lớn rất dễ bị thấy.

Cách thử tốt là quay một cuộc gọi thử một phút với bạn bè hoặc với chính mình, xem lại không có tiếng và tự hỏi: mình có đoán được bản thân đang nhìn đâu không?

• Liếc khi người phỏng vấn đang nói hoặc khi bạn dừng để nghĩ, không phải giữa câu.
• Thu cả một dòng trong một lần nhìn, rồi quay lại ống kính trước khi nói. Đọc, nhìn lên, rồi mới nói.
• Dùng chỗ ngừng một cách có chủ đích. “Để tôi nghĩ xem ví dụ nào tốt nhất” kèm một cái nhìn ngắn vào ghi chú nghe rất chín chắn.
• Trả lời nhìn vào ống kính ở thời điểm quan trọng: kết quả và phần kết. Đó là điều người phỏng vấn nhớ nhất.
• Nếu mất chỗ, hãy dừng lại hít một hơi thay vì lục tìm. Hai giây im lặng ít bị để ý hơn nhiều so với việc lục lọi.
• Giữ ghi chú yên lặng. Lật trang trước khi bắt đầu, không lật lúc đang nói, và đừng để giấy sột soạt gần micro.

Một số buổi phỏng vấn có phần bạn phải chia sẻ màn hình. Mọi thứ trên màn hình đều bị chia sẻ theo, kể cả cửa sổ ghi chú.

• Trong Zoom, hãy chia sẻ một cửa sổ hoặc một ứng dụng. Trong Google Meet, chia sẻ một tab hoặc một cửa sổ. Đừng chia sẻ toàn bộ màn hình.
• Nếu buộc phải chia sẻ toàn bộ màn hình, hãy đóng hoặc dời ghi chú trước, hoặc dùng giấy hay thiết bị thứ hai.
• Thử trước buổi phỏng vấn với một người bạn và hỏi họ thấy gì.

Ghi chú hữu ích nhất khi bạn gần như không cần đến nó. Hãy nói to từng câu chuyện ba bốn lần, với ghi chú đặt đúng chỗ như ngày thật, để cái liếc nhìn thành thói quen. Nếu bạn cần phương pháp cho chính các câu chuyện, hướng dẫn về cách học thuộc kịch bản chỉ cách nhớ cấu trúc thay vì nhớ từng chữ. Nếu họ yêu cầu bạn tự giới thiệu trước, hướng dẫn video tự giới thiệu có sẵn một kịch bản mẫu.

Bạn không cần app nào cho những việc trên; giấy và một cửa sổ ghi chú là đủ. Nếu muốn ghi chú treo ngay dưới camera của một chiếc Mac, Talkzy cho Mac làm được điều đó.

• Đó là một dải kịch bản mảnh gắn dưới tai thỏ của MacBook, hoặc một thẻ ở giữa phía trên màn hình không có tai thỏ, và nó nằm trên cửa sổ cuộc gọi.
• Bạn có thể dán từ khoá và các câu chuyện vào, mỗi phần bắt đầu bằng một dòng #, và nhảy giữa các phần.
• Có sẵn bước kiểm tra người khác sẽ thấy gì nếu bạn chia sẻ màn hình; bước này cần quyền Ghi màn hình và do chính bạn chạy. Mỗi ứng dụng họp ghi hình màn hình theo cách riêng, nên hãy coi kết quả là gợi ý mạnh chứ không phải lời đảm bảo. Một phím tắt toàn cục, mặc định ⌃⌥⌘H, ẩn dải này bất cứ lúc nào.
• Talkzy cho Mac đã có trên Mac App Store, cho macOS 14 trở lên. Ứng dụng iPhone và iPad sắp có trên App Store.